12 rzeczy, o których powinien pamiętać Operator dźwigu

Prawidłowa obsługa sprzętów budowlanych jest priorytetem w trakcie wszelkich działań, w których biorą one udział. Żurawie samojezdne i ładunki, jakie są nimi przenoszone, zazwyczaj charakteryzują się dużym tonażem. Ze względu na ich gabaryty i wagę stanowią czasem groźne narzędzia. W jaki sposób osoby obsługujące dźwigi budowlane mogą przyczynić się do zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa w czasie robót? Jak wygląda sama praca operatora żurawia samojezdnego? Te tematy przybliżamy w tym artykule.

Praca na żurawiu samojezdnym podsumowanie

Aby móc wykonywać takie działania są przede wszystkim potrzebne odpowiednie uprawnienia do obsługi żurawi samojezdnych (dawniej II Ż). Wydaje je Urząd Dozoru Technicznego (UDT). By otrzymać zaświadczenie, trzeba zdać egzamin z wiedzy teoretycznej i praktycznej. Jeśli praca na żurawiu samojezdnym obejmuje też dojazd do Klienta, konieczne jest jeszcze prawo jazdy kategorii C – to właśnie na takich samochodach montowane są te urządzenia. Nasza wypożyczalnia działa w każdej okolicznej miejscowości Krakowa, wykonując usługi dźwigowe. Skawina, Balice, Trzebina czy Niepołomice – wszędzie tam spotkasz sprzęt EHC. To wiąże się z tym, że operatorzy żurawi samojezdnych muszą w te miejsca dotrzeć, jeszcze zanim zaczną się roboty. Przyjrzyjmy się jeszcze innym kwestiom. 

Czy praca na dźwigu jest trudna?

Aby pracować w zawodzie operatora żurawia samojezdnego z pewnością trzeba mieć kilka ważnych umiejętności. Jest się w niej odpowiedzialnym za bezpieczeństwo transportowanego ładunku. Często obciąża to psychicznie i fizycznie, ze względu na konieczność stałej koncentracji na miejscu robót i specyficznych warunków. Osoba na takim stanowisku musi sobie radzić ze stresem, hałasem i ryzykiem wypadków, które choć coraz rzadziej, to jeszcze zdarzają się na budowach.

Warto również zaznaczyć, że zawód operatora żurawia samojezdnego jest zaliczany do szczególnie niebezpiecznych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 z późn. zm.). Mówi o tym ten przepis prawa:

§ 80 ust. 1 – wymienia rodzaje prac zaliczanych do szczególnie niebezpiecznych, m.in.:

• prace na wysokości,
• roboty budowlane, rozbiórkowe, montażowe i remontowe,
• prace związane z obsługą żurawi, dźwigów i innych urządzeń transportu bliskiego.

Czy rozstawienie dźwigu może wpłynąć na bezpieczeństwo pracy

W kontekście działań na dźwigu kołowym godnym uwagi jest jego gotowość do wykonania realizacji. Na każdym etapie pracy Operator żurawia samojezdnego musi być wyjątkowo czujny. Nawet sam moment i sposób rozłożenia maszyny, może przyczynić się do potencjalnie groźnych sytuacji. Rozstawić sprzęt trzeba w sposób adekwatny do trybu pracy i tonażu ładunku. 

Zarówno podczas działań w systemie dźwigowym jak i transportowym należy wcześniej sprawdzić grunt. Powinien on być utwardzony. W trakcie prac w obu trybach, dźwig samochodowy musi być odpowiednio przygotowany i rozstawiony. Jego podwozie jest wtedy unoszone przez wysuwane podpory, które wpływają na stabilność żurawia kołowego. W sytuacji, gdy zostaną one błędnie rozłożone, konsekwencją może być utrata równowagi przy podnoszeniu ładunku i przewrócenie się maszyny.

Podczas poruszania się żurawiem z podwieszonym do haka elementem (tryb transportowy) podpory są podnoszone. Aby bezpiecznie przeprowadzić taki transport nosiwa, należy dokładnie sprawdzić teren (drogę). Musi być całkowicie płaski. Tylko wtedy możliwe jest przewiezienie ładunku.

Kilka aspektów przygotowania dźwigu do pracy można podejrzeć też na tym filmie:

Obowiązki podczas pracy żurawiem samojezdnym

Odpowiedzialność za działania taką maszyną jest rozłożona na kilka osób. Inne są obowiązki Operatora żurawia, a inne Sygnalisty czy Hakowego. W całym tym procesie, ważny jest też Kierownik Budowy. Bez znaczenia gdzie wykonuje się usługi dźwigowe – Skawina a może Kraków, duże czy małe miasto – zasady są takie same i muszą być zgodne z obowiązującymi normami. Przyjrzymy się, jak wyglądają w rzeczywistości.

Jakie są obowiązki operatora dźwigu?

Oto 12 najważniejszych czynników, na jakie operator dźwigu musi być wyczulony w trakcie działań w celu bezpiecznego ich przebiegu.

1. Posiadanie certyfikatu potwierdzającego uprawnienia do pracy żurawiem samochodowym oraz aktualnych badań lekarskich.
2. Sprawdzenie stanu dźwigu samojezdnego, na którym będzie działać. Upewnienie się, że maszyna posiada ważną decyzję zezwalającą na jej eksploatację, wydaną przez UDT oraz aktualny przegląd konserwacyjny.
3. Znajomość instrukcji żurawia kołowego, którym będzie kierować.
4. Kontrola stanu dźwigu przed jego uruchomieniem pod kątem układów mechanicznych, elektrycznych, strukturalnych lub hydraulicznych. Jest to między innymi sprawdzenie:
   • stanu opon, poziomu olejów, zbiornika powietrza i akumulatora, hamulców kierunkowskazów i klaksonu oraz wszystkich elementów sterujących,
   • rozruchu silnika i zawieszenia,
   • systemu bezpieczeństwa,
   • żurawia pod kątem widocznych usterek.
5. Sprawdzenie stanu gruntu i podłoża, na którym będzie stać żuraw samojezdny. Pogoda w znaczącym stopniu oddziałuje na warunki gruntowe, a te mają wpływ bezpośrednio na efektywność pracy, możliwości i bezpieczeństwo robót.
6. Zapewnienie sobie dobrej widoczności miejsca wykonywanych działań. Przede wszystkim pod kątem możliwości bycia w ciągłym kontakcie wzrokowym (lub w kontakcie telefonicznym) z osobą sygnalizującą.
7. Sprawdzenie wygrodzenia terenu pracy żurawia. Czy jest ono wyznaczone, jeśli tak, to czy poprawnie i czy faktycznie informuje osoby postronne o trwających potencjalnie groźnych dla nich działaniach.
8. Dostosowanie rozstawienia maszyny pod tonaż ładunku. Upewnienie się, że waga przenoszonego elementu mieści się w granicy udźwigu żurawia samojezdnego.
9. Używanie wcześniej ustalonych sygnałów ostrzegawczych przed i podczas wykonywania wszelkich ruchów. Reszta Pracowników również powinna być z nimi zaznajomiona.
10. Kontrola otoczenia pod kątem odległości od linii energetycznych, innych obecnych urządzeń lub konstrukcji (zgodnie z przepisami BHP).
11. Upewnienie się, że w trakcie przenoszenia ładunku wszystkie osoby znajdują się w odpowiedniej odległości. Zabronione jest przenoszenie jakichkolwiek elementów nad osobami.
12. Wrażliwość na wszelkie szczegóły podczas przenoszenia nosiwa. Jeśli Operator żurawia samojezdnego ma jakiekolwiek wątpliwości w prawidłowości zawieszonego ładunku, powinien momentalnie wstrzymać działania, opuścić go i ponownie ocenić sytuację.

Jakie są inne role i obowiązki podczas obsługi dźwigu?

Obowiązki operatora żurawia samojezdnego podczas realizacji to jedno, ale na miejscu są jeszcze 3 inne osoby. Za co odpowiadają?

1. Kierownik budowy
   To na nim spoczywają formalne wymogi związane z przygotowaniem miejsca prac i przestrzeganiem na nich zasad BHP. Co prawda operator dźwigu kołowego może odmówić wykonania działań, jeśli teren wyda się mu np. podejrzany (zbyt grząski). Ale to właśnie rolą kierownika budowy jest jego odpowiednie przygotowanie przed wjazdem ciężkiego sprzętu.
2. Hakowy
   Jest odpowiedzialny za poprawne podpięcia ładunku pod zawiesia żurawia samojezdnego. Warto pamiętać, że wypożyczalnie udostępniają tylko operatora sprzętu wykonującego usługi dźwigowe. Skawina, Kraków czy Niepołomice – pracując w każdym z tych miejsc trzeba pamiętać, by mieć na miejscu hakowego. 
3. Sygnalista
   Osoba, której rolą jest odpowiednia komunikacja. Scala ona wszystkich pozostałych. Operator maszyny, będąc w kabinie sterowania, często ma ograniczoną widoczność na ładunek. Dlatego właśnie jest potrzebna osoba, która przekaże odpowiednie sygnały (komunikaty), aby prace mogły odbyć się bezpiecznie. 

Przenoszenie elementów konstrukcyjnych domu żurawiem samojezdnym

W czwartek przed południem nasz dyspozytor Maciek, odbiera telefon od pana Romana.

– Witam, chciałbym wynająć na sobotni poranek wasz dźwig 50 t do przenoszenia materiałów i elementów budulcowych stawianego przez nas domu. Słyszałem, że pracujecie w soboty, to prawda?

Maciek potwierdza, że jesteśmy dostępni do działań przez cały tydzień. Dopytuje o szczegóły i zaklepuje w kalendarzu jednego z żurawi na wyznaczony dzień od 8:00 do 17:00, na realizację u Pana Romana.

W sobotę o 7:45 nasz sprzęt wraz z Operatorem Danielem jest na miejscu. Od razu podchodzi do niego Kierownik Budowy i tłumaczy jak będą wyglądać całe działania.

– Zadanie proste. Będziesz podawać materiały konstrukcyjne do Ekipy, która następnie je zamontuje. Przyspieszy nam to bardzo pracę i zaoszczędzi siły. Każdy z elementów waży maksymalnie 1 tonę. Dystans – jakieś 30 metrów. Powinniśmy wyrobić się ze wszystkim przed 16:00.

Daniel robi dokładny rekonesans terenu. Wybiera płaskie i najlepiej utwardzone miejsce, na ustawienie żurawia samojezdnego. Rozkłada maszynę pod przenoszony tonaż ładunków. Podpory w pełni rozstawione. Przeciwwaga założona. Wszystko gotowe, można działać!

Hakowy podpina ładunki, sygnalista daje znaki, Daniel podnosi i przenosi. Wszystko przebiega tak, jak zaplanowano. Materiały odbierane są przez 3 Pracowników, którzy następnie umieszczają je we wcześniej wyznaczonym miejscu. Takie same działania przeprowadzane są jeszcze kilkanaście razy. Godzina 15:30. Prawie koniec. Hakowy podchodzi do Daniela i mówi:

– Została jeszcze jedna ścianka. Na oko z półtorej tony. Weźmiemy ją w całości, bez rozkładania. Dasz radę? Czy raczej trzeba myśleć o jutrze?

Daniel rzuca okiem na ustawienia, sprawdza parametry.

– Spokojnie. Mam zapas do dwóch ton. Jedziemy.

Ściana przypięta, sygnał dany, zaczyna się podnoszenie. Ale po kilku sekundach… Kabina dźwigu zaczyna piszczeć. Alarm przeciążenia. Daniel natychmiast zatrzymuje operację.

– Stop! Mam na haku dwie tony, a ściana jeszcze leży. Albo jest z ołowiu, albo pomiar „na oko” to bardziej na chybił-trafił!

Daniel zareagował na tyle sprawnie, że wszystko skończyło się dobrze. Zapada cisza. Szybka narada. Tym razem z taśmą mierniczą i kalkulatorem. Po kilku minutach – decyzja: rozmontować ścianę na trzy części. Szacunek? Prawie pięć ton. Dalszy transport idzie już gładko. Zero nerwów. Zero ryzyka. O 16:30 zadanie zakończone. Wniosek pozostał jednak jeden: wykluczamy coś takiego jak „na oko”, gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo.

Jeśli do swojej pracy przeładunkowej lub transportowej potrzebujesz wynająć żuraw (dźwig), zadzwoń pod nasz numer +48 502 602 577. Dyspozytor EHC jest pod telefonem przez całą dobę. W nagłych wypadkach również możesz na nas liczyć! A jeśli zależy Ci na wycenie mailowej, to wypełnij ten formularz: https://www.ehc-krakow.pl/szybka-wycena/.

Najważniejsze pojęcia i pytania

Czy praca na dźwigu jest trudna?

Tak praca operator żurawia samojezdnego należy do zawodów wysokiego ryzyka. Bardzo ważna jest w nim czujność i opanowanie. Trzeba umieć poradzić sobie w sytuacjach stresowych i w zmiennych warunkach pogodowych.

Kto odpowiada za podnoszenie dźwigiem?

OPrzy pracach transportowych żurawiem samojezdnym uczestniczą 3 osoby: operator sprzętu, hakowy i sygnalista. Są oni po kolei odpowiedzialni za: obsługę maszyny, podpięcie ładunku, komunikację pomiędzy całą Załogą wykonującą podnoszenie.

Co robi operator żurawia?

Operator żurawia to osoba z odpowiednimi uprawnieniami, która jest odpowiedzialna za sterowanie maszyną.